Ciekawostki & mity- husarskie & inne

Największe zwycięstwa Husaria odniosła pod:

  • Orszą 1514 - nad wojskami moskiewskimi,
  • Obertynem 1531 nad wojskami mołdawskimi,
  • Cutrea de Argesz 1600 nad wojskami wołoskimi,
  • Kokenhausen 1601 nad wojskami szwedzkimi,
  • Kircholmem 1605 nad wojskami szwedzkimi,
  • Kłuszynem 1610 nad wojskami rosyjskimi,
  • Chocimiem 1621 nad wojskami tureckimi,
  • Trzcianą 1629 nad wojskami szwedzkimi,
  • Martynowem 1624 nad wojskami tatarskimi,
  • Ochmatowem 1644 nad wojskami tatarskimi,
  • Chocimiem 1673 nad wojskami tureckimi,
  • Lwowem 1675 nad wojskami tureckimi,
  • Wiedniem 1683 nad wojskami tureckimi,

    • oraz

  • Klecko 1506 z Moskwą,
  • Czerniowce 1506 z Mołdawią,
  • Orsza 1508 z Moskwą,
  • Chocim 1509 z Mołdawią,
  • Wiśniowiec 1512 z Tatarami,
  • Pasłęk 1520 z Krzyżakami,
  • Olszanica 1527 z Tatarami,
  • Gwoźdźec 1531 z Mołdawią,
  • Czaśniki 1564 z Moskwą,
  • Ozieryszcze 1564 z Moskwą,
  • Pola Iwańskie 1567 z Moskwą,
  • Susza 1567 z Moskwą,
  • Lubieszów 1577 z Gdańszczanami,
  • Toropiec 1580 z Moskwą,
  • Biała 1581 z Moskwą,
  • Stara Russa 1581 z Moskwą,
  • Byczyna 1588 z Niemcami,
  • Cecora 1595 z Tatarami,
  • Sołonica 1596 z Kozakami,
  • Bukowa 1600 z Mołdawia,
  • Karkusen 1600 ze Szwedami,
  • Kiesia 1601 ze Szwedami,
  • Rewel 1602 ze Szwedami,
  • Dorpat 1603 ze Szwedami,
  • Rakwere 1603 ze Szwedami,
  • Biały Kamień 1604 ze Szwedami,
  • Udycz 1606 z Tatarami,
  • Bołchów 1608 z Moskwą,
  • Chodynka 1608 z Moskwą,
  • Rachmanowiec 1608 z Moskwą,
  • Twer 1609 z Moskwą,
  • Parnawa 1609 ze Szwedami,
  • Gawia 1609 ze Szwedami,
  • Moskwa 1611 z Moskwą,
  • Carowo Zajmiszcze 1610 z Moskwą,
  • Chocim 1616 z Mołdawią,
  • Bandery 1616 z Mołdawią,
  • Kropimojza 1621 ze Szwedami,
  • Poswol 1625 ze Szwedami,
  • Listenhoff 1625 ze Szwedami,
  • Jezioro Kurukowskie 1625 z Kozakami,
  • Biała Cerkiew 1626 z Tatarami,
  • Hamersztyn 1627 z Niemcami,
  • Tczew 1627 ze Szwedami,
  • Kamieniec Podolski 1633 z Turkami,
  • Kumejki 1637 z Kozakami,
  • Konstantynów 1648 z Kozakami,
  • Łojów 1649 z Kozakami,
  • Zbaraż 1649 z Kozakami,
  • Beresteczko 1651 z Kozakami,
  • Łojów 1651 z Kozakami,
  • Szkłów 1654 z Moskwą,
  • Ochmatów 1655 z Moskwą,
  • Warka 1656 ze Szwedami,
  • Prostki 1656 ze Szwedami,
  • Strzemeszyn 1656 ze Szwedami,
  • Połonka 1660 z Moskwa,
  • Lubar 1660 z Moskwą,
  • Słobodyszcze 1660 z Kozakami,
  • Cudnów 1660 z Moskwą,
  • Kuczliki 1661 z Moskwą,
  • Podhajce 1667 z Kozakami,
  • Niemirów 1672 z Tatarami,
  • Komarno 1672 z Tatarami,
  • Petranka 1672 z Tatarami,
  • Żórawno 1676 z Turkami,
  • Parkany 1683 z Turkami,
  • Bojan 1685 z Mołdawią,
  • Uścieczko 1694 z Tatarami,
  • Podhajce 1698 z Tatarami,

jak i wiele, wiele innych…

Dziękujemy Kubie Pokojskiemu za opracowanie listy zwycięskich bitew husarii.

Ciekawostki husarskie

  • Przez ponad wiek husaria nie odniosła porażki.
  • Husaria odnosiła zwycięstwa nawet nad pięciokrotnie liczniejszym przeciwnikiem.
  • Pod Curtea de Argesz (1600) 5-krotnie liczniejsza armia wołosko-mołdawska pierzcha z pola bitwy.
  • Kircholm 1605- liczni najemnicy zaciągnęli się do armii szwedzkiej z zastrzeżeniem, że nie będą musieli walczyć z już wówczas bardzo znaną polską jazdą. Dowództwo szwedzkie musiało im znacznie podnieść żołd, gdy okazało się, że jednak przyjdzie im walczyć z Husarią. W wyniku bitwy większość z nich poniosła śmierć- straty szwedzkie wyniosły 7000-9000 żołnierzy, gdy po stronie polskiej 100 (słownie: stu), w tym husarzy 13!!!.
  • Kłuszyn 1610- ze względu ogromną przewagę liczebną Rosjan, niektóre chorągwie husarii musiały nawet dziesięć razy szarżować na przeciwnika. Na polu bitwy, na którym po obu stronach walczyło przeszło 40.000 osób po stronie polskiej poległo ok 220 walczących, w tym ok. 100 husarzy, po stronie nieprzyjaciela ponad 5000 poległych.
  • 1621- Chocim- 8000 husarzy - największa liczba husarzy na polu bitwy. Szarża husarii spędziła z pola 15-krotnie liczniejsze wojska tureckie, na widok czego młody sułtan Osman II rozpłakał się z żalu i bezsilności
  • 1660 - Połonka- Husarz litewski przebił kopią 6-ciu Moskali jednocześnie.
  • 1683 - Wiedeń- sprzymierzone wojska austriackie i niemieckie spowolniły atak by móc podziwiać szarżę Husarii na armię turecką.
  • Szarża sprzymierzonej kawalerii pod Wiedniem, licząca 20 000 kawalerzystów była najwiekszą szarżą od jej wykonania do teraz na świecie. Nawet w Erze Napoleońskiej największe szarże liczyły tylko 12 000 jeźdźców.
  • Szabla husarska - uznawana przez wielu za najlepszą szablą bojową w historii.
  • Podczas bitwy zazwyczaj ginęło 3-4 razy więcej koni husarskich niż samych husarzy. Służba husarza w ogóle charakteryzowała się bardzo niską śmiertelnością.
  • Najmłodszym “husarzem” był syn Samuela Łaszcza , który został wpisany wraz z własnym oddziałem do hetmańskiej chorągwi zaraz po urodzeniu , by “zaraz z pieluch służyć zaczął”.
  • Husarzem , któri zrobił najwiekszą karierą był Stefan Czarniecki - z towarzysza w 1637 do hetmana polnego w 1665.
  • Jedyny zanotowany pojedynek husarski miał miejsce w 1607 roku. Husarz Piotr Łaszcz wyzwał husarza Joachima Ślaskiego na pojedynek na kopie i w czasie walki zabił go pchnięciem w głowę.

    • Skąd kawa w Wiedniu? Legenda mówi, że po zwycięstwie pod Wiedniem wojsk (głównie Husarii) dowodzonych przez Króla Jana III Sobieskiego, w obozie pokonanej armii tureckiej znaleziono worki z ziarnem kawy, której działanie odkrył również walczący pod Wiedniem Jerzy Kulczycki i otworzył pierwszą kawiarnię w Wiedniu. Jest jeszcze druga legenda - że Kulczycki wykradł z obozu wroga worki z kawą, którą pierwotnie uznano za paszę dla wielbłądów. Wydaje się jednak ona nieprawdopodobna, ponieważ w przeszłości Kulczycki bywał w Turcji i musiał znać to cudowne ziarno.

    Mity o husarii

  • husarze nigdy nie montowali skrzydeł do walki, a wyłącznie do parady- FAŁSZ- między innymi obraz bitwy pod Kłuszynem Boguszewicza namalowany w 1620r pod okiem samego hetmana Żółkiewskiego przedstawia husarzy posiadających skrzydło przy siodle w boju. Potwierdzają to również inne źródła. Również znajdujący się w Olesku obraz bitwy pod Wiedniem ukazuje husarzy w boju ze skrzydłami. Zachowało się wiele wiarygodnych źródeł wizualnych i tekstowych dyplomatów, zagranicznych posłów, żołnierzy obcych armii, historyków- świadków tamtych wydarzeń potwierdzających fakt użycia skrzydeł w boju oraz opisujących ich domniemane działanie na polu bitwy. A zatem- nie zawsze, nie wszyscy, ale husarze stosowali skrzydła montowane przy siodłach i na plecach również w boju- w walce
  • husarze zawsze nosili skrzydła mocowane na plecach- FAŁSZ- do końca lat 20-tych XVII wieku husarze jeśli montowali skrzydła, to do siodła lub nie montowali ich wcale. W późniejszym okresie husarze mogli również montować skrzydła do pleców lub siodla, choć duża część nie mocowała ich wcale
  • w filmie “Rok 1612″ husarze mają skrzydła na plecach, dodatkowo wygięte w “S”. Jak prawie cała fabuła filmu jest to FAŁSZ. W 1612, jak to pokazuje obraz Boguszewicza (patrz niżej) mogli co najwyżej mieć proste skrzydła przy siodle
  • towarzysze husarscy nie ubierali skór wilka- czynili to tylko pocztowi- FAŁSZ- towarzysz husarski Paweł Krajewski schwytany przez Szwedów przed bitwą pod Kircholmem ubrany był w skórę wilka.
  • husarze, jako jazda ciężka używała cięzkich koni- FAŁSZ- zbroja husarska wbrew pozorom nie była szczególnie ciężka. Napierśnik mógł ważyć ok 7kg. Konie husarskie były średniej budowy i łączyły w sobie szybkość i wytrzymałość. Koń husarski był najkosztownieszym “elementem” “wyposażenia” husarza
  • koniec świetności husarii i jej upadek spowodowany był rozwojem broni palnej- FAŁSZ- do samego końca śmiertelność husarzy w wyniku ostrzału była bardzo niska.
  • wg obrazu Matejki husarze byli obecni podczas wjazdu Chrobrego do Kijowa w 1018 roku- FAŁSZ- po prostu fałsz.
  • husarze walczyli pod Grunwaldem w 1410 roku- FAŁSZ- j.w.- husaria pojawiła się w Polsce prawie sto lat później.

Ciekawostki inne

  • Jan Karol Chodkiewicz był nazywany przez swoich żołnierzy “Belzebubem”
  • Stanisław Koniecpolski jąkał sie - stąd mówiono o nim: “Prędzej uderzy niźli wymówi”, choć był znany ze swojego gwałtownego charakteru.
  • Najmłodszym “husarzem” był syn Samuela Łaszcza , który został wpisany wraz z własnym oddziałem do hetmańskiej chorągwi zaraz po urodzeniu , by “zaraz z pieluch służyć zaczął”.
  • Husarzem , któri zrobił najwiekszą karierą był Stefan Czarniecki - z towarzysza w 1637 do hetmana polnego w 1665.
  • Jedyny zanotowany pojedynek husarski miał miejsce w 1607 roku. Husarz Piotr Łaszcz wyzwał husarza Joachima Ślaskiego na pojedynek na kopie i w czasie walki zabił go pchnięciem w głowę.
  • Największy awans społeczny w I połowie XVII związany był z osoba Stefana Chmieleckiego - bohatera walk z Tatarami , którym matki na Krymie straszyły swoje dzieci. Z prostego żołnierza bez urzędów dobił się do stanowiska wojewody kijowskiego , tylko dzięki zasługom wojennym.
  • Gdański astronom , Jan Heweliusz zbudował największy w swoich czasach teleskop - 50m długości.
  • Istnieje gwiazdozbiór o nazwie Tarcza Sobieskiego - odkrył go Heweliusz.
  • Król Zygmunt III był alchemikiem - 2 razy wywołał pożar na Wawelu - był to jeden z powodów “przeprowadzki” do Warszawy.
  • Podczas legendarnego wjazdu Ossolińkiego do Rzymu w 1633 polskie konie gubiły szczerozłote podkowy by olśnić mieszkańców Wiecznego Miasta.
  • W 1633 król Władysław IV użył fortelu , by poinformować załogę obleżonego Smoleńskia o odsieczy - żołnierz przbrany za krzak przekradł sie przez obóz Moskiewski.
  • Świeżo obrany król Władysław IV został oskarżony o defraudację pieniędzy przeznaczonych na koronację - odparł zarzuty , stwierdzając , ze wydał te pieniądze na prostytutki .
    A teraz nieocenzurowana i prawdziwa wersja odpowiedzi Władysława IV:
    “Niech to tak będzie , żem ja te kilkakroć sto tysięcy kurwom moim rozdał”.
  • Inna niecenzuralna ciekawostka:
    1587 , Stanisław Żółkiewski udając się do gospody poselskiej został zaatakowany. Sługa Zborowskich rzucił w niego czekanem na co nasz bohater odwrócił się i zwołał: “na mnież to?”
    “Na Ciebie z kurwy synu!” padła krótka acz treściwa odpowiedź….
  • Kraków pozostał formalnie stolicą do 1795 - Warszwa była tylko siedzibą króla.
  • Husaria jest “patronem” naszego wojska - wystarczy spojrzeć na emblematy pancerniaków i orła lotników.
  • Bodajże najdłuższe oblężenie jakie prowadziła Rzeczpospolita było to 21 miesięczne oblężenie Smoleńska (zakończne sukcesem).
  • Pierwszy żołnierz , który dostał sie na mury Wielkich Łuk został nobilitowany i otrzymał nazwisko Wielkołukowski.
  • Tatar Persa ,który zabił charakternika Stadnickiego , otrzymał nazwisko Macedoński - jego potomkowie żyją do dzisiaj.
  • Za czasów Sobieskiego jakiś dowcipniś dopisał pod portretem króla K.I.E.P. - a należy wiedzieć , że było to gigantyczną obrazą w XVIIw. Gdy go pochwycono , uratował się wyjaśnieniem skrótu - Król Ian Europy Pan.
  • Od czego pochodzi nazwa BISTRO? W roku 1814 Kozacy obecni w Paryżu popędzali obsługę wykrzykując: “…bystro, bystro…” I tak już pozostało, a słowo się przyjęło.

Większość ciekawostek zawdzięczamy Kubie Pokojskiemu.